aòaò] iõMâj

IWÿò@û bûhû

IWÿò@û bûhû bûeZe _âûPò^Zc bûhû û 64 _âKûe bûhû c¤ùe Gjûe ÊZª fòLòZ @le [ôfû I GjûKê ùMøZc aê¡ gòlû Keò[ôùf ùaûfò ùaø¡Mâ^Ú icaûd iêZâeê _âcûY còùk û ùKùZ Kaò ù~ G ù\gùe R^àMâjY Keò[ôùf Zûjû RûYòaûe C_ûd ^ûjó û 6Â I 9c gZû¡òe ùKùZK Kaòue ùfLû ù^_ûk I Zò¡Zþeê iõ_âZò @ûaòÃéZ ùjûA@Qò û

bûeZe ùgh Êû]ú^ù\g IWÿògû 1803 LâúÁû±ùe AõùeRcû^u @]ôKûebêq ùjfû û IWÿògûe Êû]ú^ ^e_Zòcû^u eûRZß Kûkùe CKôk bûhû I iûjòZý ajêZ C^ÜZò ùjûA[ôfû û _âZû_eê\â ù\au eûRZßKûk IWÿògû AZòjûiùe @Zò ùMøeae icd û ùi icdùe bûhûe iekZû I KaòZûe jé\dÆgòðZû @\ýû_ò iûjòZýùiaòcû^ue @û\gð ùjûA ejòQò û CKôkúd _ŠòZcûù^ eûRûcû^u @û^êKìfýùe iõÄééZ iûjòZýùe ù~_eò Kûaý, aýûKeY, \gð^, aòmû^, @kuûe, @bò]û^, MYòZ, ùRýûZòh, @ûdêùað\ Gaõ ~ê¡ aò\ýûùe CqéÁ I @û\eYúd Mâ^Úcû^ _âYd^ Keò[ôùf, CKôk bûhûùe ùijò_eò Kûaý, MYòZ, ùRýûZòh, @bò]û^, ùa÷\ýgÈ, bqòiûjòZý, _âbéZò iéÁò Keò[ôfû û eûRûcûù^ c¤ iûjòZý ùiaûùe c^ _âûY Xÿûkò ù\A ^òRKê ùMøeaû^ßòZ cù^ Keê[ôùf û cej…û eûR^ßùe ^û^û_âKûe @ZýûPûe I @^ûPûe c¤ùe CKôk iûjòZýe MZò icû^ bûaùe Pûfò[ôfû û AõùeR gûh^ùe ù\gùe gû«ò iÚû_òZ ùjaûeê gòlûaòÉûe iùw ù\gaûiòu c^ùe bûhû I iûjòZýe C^ÜZò ^òcò ùPÁû RûMâZ ùjfû û 1858 ciòjûùe ‘mû^ûeêY’ I ‘_âùaû] P¦âòKû’ Gaõ 1866 ùe ‘CKôk \ú_òKû’ _ZâòKûcû^ _âKûgòZ ùjfû û _êYò Gjû ijòZ ^ìZ^ I _êeûZ^ _êÉKcû^ cê\âòZ ùjûA iað iû]ûeYue mû^-_ò_ûiû aé¡ò Kfû 1870-1871 LâúÁûŸùe aâòUòg Mb‰ðùc C}k ù\gùe aw bûhû PkûAaû_ûAñ \éXÿ_âZòm ùjùf û ùi_~ðý« IWÿò@ûe _âûPú^ iûjòZýùe ù~Cñ @cìfý ^ò]òcû^ @Qò, ùi[ôe i§û^ ùi _ûA ^[ôùf û ùKjò C}k iZé eòù_ðûU Keò[ôùf ù~, C}k iûjòZý bŠûe gê^ý I _âPú^ KaòZû @gæúk bò^Ü @^ý KòQò ^êùjñ û _êYò C}k bûhûe ÊZª ^ûjñò aeõ Zûjû-awbûhûe eê_û«e cûZâ û Gjò ùjZêeê ieKûe Äêf I KùPeúùe awbûhû PkûAaû _ûAñ KéZiõKÌ ùjùf û ùi icdùe ù\gùe Cy gòlûe _âPk^ ùjûA ^ [ôfû Kò ~êqò ZKðùe ieKûeu cZ LŠ^ KeòaûKê ùKjò ^ [ôùf û ÊMðZ `Kòe ùcûj^ ùi^û_Zò, aòQ§ _…^ûdK, ^§Kòùgûe \ûi, _ýûeúùcûj^ @ûPû~ðý, ùMøeúgue eûd, _û\gU^þ còfe _âbéZò ieKûeue Gjò @aòPûee Zúaâ _âZòaû\ Kùf Gaõ RûZò I bûhûe ùUK elû Keò AZòjûiùe @ce@leùe ^òR ^òRe ^ûc fò_òa¡ KeòMùf û C}ke gûi^Kðû ùeùb^þiû iûùjau ijòZ Áfðòõ iûùja Gjûe _éÁù_ûhK [ôùf û ‘C}k \ú_òKû’ ‘i´û\ aûjòKû’ IWÿò@û I ^a iõ´û\’ _âbéZòùe M\ý _âa§e @^êgúk^ I eûR^úZò _âbéZòùe @ûùfûP^û ùjûA bûhûe ùMøea aXÿûAaûKê fûMòfû û _ùe ùMû_a§êu iµû\òZ ‘iZýaû\ú’ I ‘icûRe’ bûhû iûjòZýùiaòcû^ue i¹êLùe ^ìZ^ _[ ù\LûA ù\fû û

Kaòae eû]û^û[, c]êiì\^, `Kòeùcûj^, ùMûaò¦, aòQ¦, iúZ^û[ _âbéZò Kûaý KaòZû I @^êaû\ _âbéZòùe C}k bûhûe _âûY _âZòÂû Kùf û Gjò icdùe _âûPú^ I ^aú^ \êA Kûaýe bûhû Gaõ eêPò aòhd ùN^ò \êA\k ùfLK aûjûeò ‘A¦â]^ê’ I ‘aòRêkò’ _ZâòKûùe ùfL^ú Pûk^û Kùf û `kZü @ù^K _âûPú^ Kûaý Z[û _ûVý _êÉKcû^ cê\âòZ ùjûA iûjòZýe _êÁò I Kùkae aé¡ò Kfû û

ùMû_ûkafäb \ûi, ^¦Kòùgûe \ûi, \ûùcû\e _…^ûdK, ùMøeúgue eûd I ùMûaò¦ e[ _âûPú^ iûjòZý i_lùe Gaõ eû]û^û[, c]êiì\^ _âbéZò ùfLKMY @û]ê^òK iûjòZý i_lùe [ôùf û eû]û^û[ G _lùe [ûA c¤ _âûPú^ iûjòZýKê @Zýêceêù~ @ûùfûP^û Keò ZZþKûkú^ gòlûaòbûMúd A^þùÆKþUe bêù\a aûaêu ^òKUùe Zûjûe ~ù[Á _âgõiû Keò[ôùf Gaõ ^òR Kûaýùe _âPú^ Kaòcû^uê Cyûi^ _â\û^ KeòQ«ò û